Commissie houdt op, dialoog gaat verder!

De Commissie Maatschappelijke Dialoog Nanotechnologie (CieMDN) beëindigde na bijna twee jaar haar werkzaamheden met het aanbieden van haar eindrapport ‘Verantwoord verder met nanotechnologie’ aan staatssecretaris Joop Atsma op 27 januari 2011. De titel suggereert al dat de maatschappelijke dialoog over nanotechnologie niet ten einde is. Integendeel: die kreeg zelfs een flinke zet met het spetterende Nanofestival dat diezelfde avond plaats vond.

Dat de maatschappelijke dialoog doorgaat is onvermijdelijk. Het onderzoek naar en de ontwikkeling van allerlei toepassingen van nanotechnologie gaan ook door. Zoals met elke nieuwe technologie heeft dat gevolgen. Dat loopt uiteen van mogelijke risico’s voor gezondheid en milieu - die in interactieve samenspraak in kaart gebracht en beoordeeld moeten worden - tot de nu nog onvermoede veranderingen in de manier waarop we met elkaar omgaan en onze kijk op de wereld. En ook daarover moeten we in gesprek blijven.

De maatschappelijke dialoog die de afgelopen twee jaar is gevoerd, heeft laten zien dat dat kan. Ondanks de veelbesproken maatschappelijke verharding, zijn we nog steeds in staat om naar elkaar te luisteren en van elkaar te leren. De projecten die onder de noemer Nanopodium zijn uitgevoerd, laten zien dat het Griekse ideaal van de polis, de gemeenschap waarin burgers meedenken en mee discussiëren over hun toekomst, springlevend is. Niet in de laatste plaats dankzij slim gebruik van internet en andere moderne media.

Verantwoord verder dus met nanotechnologie. Met een open oog voor nieuwe mogelijkheden en nieuwe toepassingen. Maar wel rekening houdend met eventuele ongewenste gevolgen. Gelukkig zien diverse andere partijen een rol voor zichzelf weggelegd in de dialoog. En ook in het nieuwe onderzoeksprogramma NanoNextNL is aandacht voor de interactie tussen wetenschap en maatschappij. De CieMDN heeft het beheer van de Nanopodium-website per 1 maart 2011 overgedragen aan Technologiestichting STW, waar ook het programmabureau van NanoNextNL gevestigd is. Hiermee wordt gewaarborgd dat de informatie over de Commissie en de 35 Nanopodium-projecten voor u in de toekomst beschikbaar blijft via www.nanopodium.nl/CieMDN.

Citaten van de leden van die Commissie Maatschappelijke Dialoog Nanotechnologie:

Peter Nijkamp (voorzitter): “De Maatschappelijke Dialoog Nanotechnologie is een boeiend project geworden. Deze vorm van ‘nieuwe democratie’ had veel risico’s in zich, maar is een groot succes geworden dankzij de inbreng en inzet van velen. De resultaten tonen aan dat de Nederlandse bevolking goed in staat is volwassen en evenwichtig om te gaan met complexe issues.â€?

Wiebe E. Bijker: “De Maatschappelijke Dialoog Nanotechnologie is tot een democratisch feest geworden. En de brede deelname van steeds beter geïnformeerde burgers aan deze dialoog heeft bovendien tot een verrassende conclusie geleid: Nederlandse burgers zijn niet bang voor nieuwe nanotechnologie, maar wel voor een overheid, industrie en academie die mogelijke risico’s niet serieus nemen.�

Roel Pieterman: “Ik ben er trots op een bijdrage te hebben kunnen leveren aan het organiseren van de vernieuwende wijze van publieksdialoog over een nieuwe technologie die de Commissie MDN heeft ontwikkeld. Van binnenuit meekijken naar dit soort processen en vooral deelnemen aan de discussies in de Commissie waren leuk en leerzaam.
 
De essentie van uitkomst heeft mij niet verrast: verantwoord verder past bij moderne burgers die naar een (nog) beter leven streven en die nog niet opgeschrikt zijn door een (vermeend) probleem. Hierbij naadloos aansluitend, blijkt uit onze nul- en eindmeting dat vrijwel alle mensen als burgers de etikettering verlangen waar zij als consument van aangeven dat ze er geen waarde aan toekennen.”

Eppo Bruins: “Het was bijzonder om te zien dat op zoveel plekken de tongen los gemaakt konden worden met relatief bescheiden middelen. Nano is duidelijk een onderwerp dat de mensen raakt. Zeker de kant van de kansen en beloften sprak vaak tot de verbeelding en nam hier en daar mythische vormen aan - zoals je vaker ziet bij bijeenkomsten over wetenschap die raakt aan ons ‘zijn’.

In de dialoog met het publiek is het goed om concreet te blijven, de stand van zaken helder te houden en ook oog te houden voor de risico’s en de twijfels op ethische gronden. Een gedegen en genuanceerd debat, dat doorgaat na opheffing van de Commissie, is een buitenkans voor Nederland om ontwikkelingen in de wetenschap zichtbaar te maken voor een ieder die daar in de toekomst mee te maken zal krijgen.”

Gerard van Harten: “Het was een bijzondere ervaring om in de Commissie MDN mee te mogen werken aan het opzetten van een maatschappelijke dialoog over nanotechnologie in Nederland. Een uniek experiment om de mening van de Nederlanders over een technologische ontwikkeling te vragen. En de dialoog startte in de commissie, die door de brede samenstelling ook interessante discussies opleverde. Persoonlijk heb ik hier zeker ook veel van geleerd!!”

Inez de Beaufort: “Je verdiepen in scenario’s, bang laten maken, weer laten ontbangen, in het diepe springen met een hele nieuwe benadering voor een maatschappelijke dialoog, onder de indruk zijn van de creativiteit en werkkracht van heel verschillende mensen en groepen, die je aan het denken zetten, een commissie die zo deel uitmaakte van je leven dat je hen zult missen, een voorrecht om deel te mogen uitmaken van deze activiteit.”

Godelieve van Heteren: “‘Nano’ heeft Giga-creatieve reacties opgeroepen, bij wetenschappers, kunstenaars, theatermakers, bedrijven en maatschappelijke organisaties. Die creativiteit verdient alle ruimte. Zoals theatergroep Dogtroep ooit zei: Redt de verbeelding! Zeker nu.â€?

Paul Borm: “Ik heb nog nooit eerder in een commissie gezeten waarvan het effect van je eigen opzet, advies en indieningen binnen enkele maanden zichtbaar en tastbaar werd door projecten en activiteiten in het land. De wekelijkse telefoontjes van projectleiders maakten de dialoog tastbaar en aan terugkoppeling derhalve geen gebrek. Veel werk geleverd in korte tijd met een mooi resultaat: op weg naar een duurzame nanotechnologie.”

Sylvia Speller: “Nanotechnologie is al een grote container. Toch komen de ontwikkelingen voort uit de verrassende eigenschappen die materialen vertonen op nanoschaal. Tijdens het werk in de commissie heb ik gemerkt hoe verschillend insteken kunnen zijn, en hoe sterk het effect van je kennis op je mening is, zonder dat je het je realiseert. Het leukste onderdeel vond ik de discussies over scenario.s, het lijkt me een krachtig instrument om ons reflectie te versterken.”
_______________________________

Werkverslag CieMDN, verslag over de periode maart 2009 – januari 2011 | Download (1,3 MB)