Samenleving genuanceerd sceptisch over nanotechnologie

De samenleving is eerder sceptisch dan enthousiast over de beloften van nanotechnologie, zo blijkt uit Het Grote Nano-Onderzoek, waarbij de deelnemers – de nanometers – wekelijks een prikkelende stelling voorgeschoteld kregen. Die conclusie wordt min of meer bevestigd door de publieke 1-meting die in opdracht van de commissie Maatschappelijke Dialoog Nanotechnologie is uitgevoerd. Daaruit blijkt dat bijna tweederde van de ondervraagde Nederlanders vindt dat de voor- en nadelen verder moeten worden onderzocht voordat nanotechnologie op grote schaal kan worden toegepast.

Hoewel meer Nederlanders van nanotechnologie hebben gehoord dan anderhalf jaar geleden, blijft het voor veel van hen een vaag begrip. Dat blijkt uit de publieke 1-meting, die onlangs is afgerond. Aan de meting hebben ruim 3000 mensen deelgenomen. Bijna vier op de tien zeggen niet alleen van nanotechnologie te hebben gehoord, maar weten ook wat het begrip ongeveer inhoudt. Bij de nulmeting, die in de zomer van 2009 is gehouden bleek nog bijna de helft van de ondervraagde burgers nog nooit van nanotechnologie te hebben gehoord.

Ondanks de toegenomen kennis blijft nanotechnologie een vaag begrip voor meer dan de helft van de respondenten. De informatiebehoefte is het grootst als het gaat om toepassingen van nanotechnologie in persoonlijke verzorging en voeding. In die segmenten vinden de ondervraagden ook de risico’s het grootst. Het meest positief is men over mogelijke toepassingen in elektronica en gebruiksvoorwerpen. Bij gezondheidsproducten denkt men dat de kansen opwegen tegen de risico’s.

Het algemene beeld uit de 1-meting komt ook terug in de resultaten van Het Grote Nano-Onderzoek, dat tussen 15 augustus en 15 november is uitgevoerd. Hoewel ook daarin scepsis over de beloften van nanotechnologie de boventoon voert, is men het meest enthousiast over toepassingen die de kwaliteit van leven en de toestand van het milieu in ontwikkelingslanden bevorderen. Komt het dichterbij, bijvoorbeeld toepassingen in het huishouden of in de zorg, dan neemt het enthousiasme af. Hetzelfde geldt voor toepassingen die de veiligheid bevorderen.

Zowel in de 1-meting als in Het Grote Nano-Onderzoek zien de ondervraagden respectievelijk nanometers een duidelijke rol weggelegd voor de overheid. Ze moet duidelijk maken dat ze de ontwikkelingen op het gebied van nanotechnologie nauwgezet volgt en ervoor zorgen dat gezondheid, milieu, veiligheid en privacy niet in het geding komen. Daarvoor moet er adequate wet- en regelgeving komen. Etikettering moet daar – althans volgens de bevindingen uit het Grote Nano-Onderzoek – deel van uit maken.

De scepsis over nanotechnologie moeten we niet uitleggen als ‘technofobie’ concluderen de wetenschappers die Het Grote Nano-Onderzoek hebben begeleid. Mensen zijn genuanceerder gaan denken over nanotechnologie en hun stellingname is meer gebaseerd op informatie en argumenten dan op emotie. De burger lijkt in sociaaltechnische zin meer volwassen geworden en dat bevordert de kwaliteit van de maatschappelijke meningsvorming.

> Download hier het eindrapport van Het Grote Nano-Onderzoek (8 MB)

Dit project wordt mogelijk gemaakt door Nanopodium.
Lees hier meer over het project