Schepper op de vierkante nanometer

Een jaar geleden werd er aan de Technische Universiteit in Eindhoven een symposium gehouden rond het thema ‘Voor schepper spelen op de vierkante nanometer’. De resultaten ervan – en meer – zijn neergelegd in de recent verschenen boek ‘Nanotechnologie: Betekenis, beloften en dilemma’s’.

Uit onderzoek blijkt dat mensen die al iets weten over nanotechnologie er minder angstig tegenaan kijken dan zij die zich er nog nooit in hebben verdiept. Het gaat niet om een oorzakelijk verband. Het kan ook zijn dat mensen die positiever denken over nanotechnologie meer bereid zijn om zich erin te verdiepen.

Uit ander onderzoek blijkt dat hoe religieuzer me is, hoe meer men geneigd is om nanotechnologie op morele gronden af te wijzen. In overeenstemming daarmee blijkt dat de morele afwijzing van nanotechnologie in de Verenigde Staten sterker is dan in Europa. Ook hiervoor geldt echter dat we niet weten wat oorzaak en gevolg is.

Als je deze twee onderzoeken samen neemt, zou je tot de conclusie kunnen komen dat hoe religieuzer iemand is, hoe negatiever zijn oordeel over nanotechnologie en hoe minder geneigd om zich te informeren. Met andere woorden: hoe religieuzer iemands is, hoe meer zijn oordeel wordt ingegeven door morele overwegingen en hoe minder door feiten.

Met de bundel ‘Nanotechnologie: Betekenis, beloftes en dilemma’s’, uitgegeven in de reeks ‘Annalen van het Thijmgenootschap’ proberen samenstellers Theo Wobbes, Palmyre Oomen en Theo Bemelmans die houding te doorbreken. Juist vanuit een gelovige achtergrond proberen ze een zo breed mogelijk geschakeerd aanbod aan informatie aan te reiken als voeding voor reflectie en oordeelsvorming over nanotechnologie.

Dat lukt heel behoorlijk. De bundel telt negen opstellen waarvan de onderwerpen variëren van nanotechnologie in voeding en geneesmiddelen tot de intelligente omgeving en van de perspectieven van synthetische biologie tot de onzekerheden rondom de giftigheid van nanomaterialen.

De invloed van nanotechnologie op geloven en moraal komt ruimschoots aan bod. Volgens theologe en filosofe Palmyre Oomen is technisch handelen noodzakelijk voor de schepping, maar het brengt wel een bijzondere verantwoordelijkheid met zich mee. Luca Consoli maakt duidelijk dat toepassingen van nanotechnologie vaak verkapt normatieve implicaties heeft. Een maatschappelijke dialoog moet uiteindelijk de richting aangeven voor nanotechnologische ontwikkelingen.

Palmyre Oomen e.a. (red), Nanotechnologie: Betekenis, beloftes en dilemma’s, Nijmegen: Valkhof Pers, 2010, 200 pp. ISBN 978 90 5625 3257. Prijs € 14,50