Verslag van de Nano Supermarkt op 28 oktober 2010 met een quote van de jury:

‘Veel producten zijn iets aan de speculatieve kant, maar ze zijn wel spraakmakend en debatstimulerend’.

‘Orgasme gedetecteerd, 250 gezondheidsbonuspunten,’ staat er te lezen op het twitterscherm,  direct gevolgd door een bericht over 600 strafpunten voor het roken van twee sigaretten. Gelukkig trekken de punten door de goede nachtrust die volgt, de score weer de goede kant op, zo stelt de volgende tweet: 500 bonuspunten.

De twitterberichten op het scherm zijn direct doorgestuurd vanaf een twitterimplantaat, een apparaatje in je lichaam dat precies bijhoudt hoe gezond je leeft en dat niet alleen de gegevens de hele wereld in stuurt, maar ook in contact staat met je zorgverzekeraar. Op basis van je levensstijl kan zo je verzekeringspremie worden bepaald.

Het twitterimplantaat is één van producten die tentoongesteld worden in de Nano Supermarkt, onderdeel van de Dutch Design Week in Eindhoven. Kunstenaars uit heel Europa geven er hun visie op hoe nanotechnologie volgens hen de samenleving gaat veranderen en welke producten zij verwachten dat er de komende tijd in gewone supermarkten in de schappen komen te liggen. De diversiteit is enorm: van beveiligingsDNA tot een algenlamp, van fijnstofdetector tot huidpapier. De nanosupermarkt, die niet meer is dan een omgebouwde SRV-wagen, staat de hele week op het 18 septemberplein, midden in het winkelgebied van Eindhoven. Het is dan ook een in- en uitlopen van winkelend publiek, van jong tot oud en van geïnteresseerd tot leek.

De kracht van de Nano Supermarkt zit hem in het prachtige design van alle artikelen. Daardoor blijven bezoekers lang hangen en gaan ze echt met elkaar of met de organisatoren in discussie. Over het twitterimplantaat bijvoorbeeld: ‘ik wil niet dat de zorgverzekeraar mijn leven volgt,’ zegt een vrouw tegen haar man. ‘Maar wij leven allebei hartstikke gezond,’ riposteert hij. ‘Het kan ons honderden euro per jaar schelen omdat wij minder premie hoeven af te dragen.’ Daarmee bereikt de Nano Supermarkt precies wat de organisatoren willen: laagdrempelige, toegankelijke en prikkelende informatie over de nanotechnologie, dat het publiek aan het denken zet.

Wijn
Een van de populairste en meeste bediscussieerde items is de nanowijn. Die bevat verschillende nanocapsules, die elk bij een bepaald wattage en tijd openspringen. Zo kan een Merlot – de instapwijn bij uitstek volgens de organisatoren -  in no-time omgetoverd worden in twaalf andere wijnsoorten. Vier seconden op 600 Watt zorgt voor een perfecte Chianti. Iets langer en het vormt zich tot een aardse Montepulciano.

Het is vloeken in de kerk voor een aantal wijnliefhebbers die de Nano Supermarkt betreedt. Zij kunnen zich niet voorstellen dat de typische karakteristieken van elke wijn verstopt zit in de kleine microcapsules. En wat moet er gebeuren met alle wijnboeren, betekent dit dat hun vak verdwijnt als de nanotechnologie zich verder ontwikkeld? Ze worden gerustgesteld door organisator Koert van Mensvoort: ‘Voor echte wijnkenners zal zo’n nanowijn authentieke wijn niet kunnen benaderen. Laat staan het hele spectrum.’ Bovendien prijkt er op het informatiekaartje naast de tentoongestelde wijn de nog veraf lijkende verwachte realisatiedatum: 2020. Het zal nog wel even duren voordat nanotechnologie zo ver is dat nanowijn daadwerkelijk gemaakt kan worden, zo denken de ontwerpers.

Dat legt gelijk een van de weinige zwaktes van de Nano Supermarkt bloot: ‘We hebben de opdrachten voor de Nano Supermarkt aanbesteedt aan kunstenaars uit heel Europa,’ vertelt medeorganisator Marco Rozendaal, werkzaam aan de Technische Universiteit Eindhoven. ‘Velen hebben zich goed ingelezen in nanotechnologie, maar hebben geen beta’s betrokken bij hun ontwerp. Daardoor zijn een aantal items in de Nano Supermarkt wat aan de speculatieve kant, ze zullen het eerstvolgende decennium het levenslicht nog niet zien.’

Dat was ook het commentaar van de jury van de supermarkt, bestaande uit hotshots uit de nanowereld zoals Dave Blank, hoogleraar inorganische materiaalwetenschappen aan de Universiteit van Twente en uit de wetenschap in het algemeen zoals wetenschapsfilosoof Bas Haring. ‘Er zijn twijfels over de haalbaarheid van veel inzendingen,’ zo staat er in het juryrapport te lezen. ‘Veel kunstenaars hebben zich op theoretische voorspellingen gebaseerd, zonder rekening te houden met de waaier aan praktische factoren die de haalbaarheid van een product bepalen. Neemt niet weg dat bijna alle inzendingen spraakmakend en debatstimulerend zijn.’ Precies waarvoor de Nano Supermarkt is opengesteld.

Drol
Het merendeel van het publiek maalt dan ook niet om het gebrek aan haalbaarheid van sommige producten. Ze vergapen zich aan de muurverf die met een druk op de knop van kleur kan veranderen, de bonsaiboom die fungeert als telefoonoplader of de botring, gemaakt van een echt stukje bot en de ideale verzegeling voor een vriendschap of huwelijk. Kinderen zijn vooral enthousiast over E. chromi, een woordspeling op de bekende darmbacterie E. coli. Door een probioticadrankje te nuttigen met E. chromi-bacteriën, kan de gebruiker de volgende dag aan de hand van de kleur van de ontlasting zien of zijn of haar darmen gezond zijn. Blauw staat voor een salmonellavergiftiging, groen voor dikke darmkanker. Kleurrijke drollen liggen ter illustratie uitgestald in de supermarkt, tot groot vermaak van de jongste bezoekers.

De winnaar van beste inzending gaat naar een betrekkelijk simpel concept: de zichzelf aantrekkende sok. ‘Technisch hoogwaardige nanodeeltjes zorgen dat de sok zichzelf stukje bij beetje omhoogtrekt. De nanosok geeft u als oudere het gevoel van zelfstandigheid weer terug,’ zo prijst de Nano Supermarktfolder, die door heel Eindhoven verspreid is, het product aan.
Eigenlijk is er één vrouw die echt kritiek heeft op de supermarkt: ‘Er staat nergens wat nanotechnologie nu daadwerkelijk behelst,’ zegt ze. ‘Waar is de basisinformatie?’ Die is inderdaad nergens te vinden, maar gelukkig staan de organisatoren haar graag te woord. ‘Ik ben de hele dag nog geen moment stil geweest,’ zegt van Mensvoort. ‘Iedereen wil echt alles weten van nanotechnologie.’ Een betere bevestiging voor het succes van de Nano Supermarkt is niet denkbaar.

Verslag van de Nano Supermarkt op 26 oktober 2010 door Hidde Boersma.

Reacties

Ik hoop dat het niet allemaal voor niets gebeurd, succes toegewenst.coen.

Coen Janssen op 31-01-2011

Commenting is not available in this weblog entry.