Verslag van de afsluitende bijeenkomst Nanodiscussie Online op 13 juni 2010 met een quote vanuit het publiek:

‘Een onderzoeker zijn eigen onderzoek laten beoordelen, dat is een slager zijn eigen vlees laten keuren!’.

Nu merkt Jan Modaal nog niet veel van nanotechnologie, maar hoe zit dat in 2030? Het publiek van de eindlezing Nanodiscussie Online reist twintig jaar in de tijd dat te beoordelen. In een fictieve rechtzaak stellen twee nanotechnogiewetenschappers ons de vraag: ‘doen we er goed aan een miljard te investeren in de nanotechnologie?’.

“Dames en heren van de jury, geachte edelachtbare, “Nanotechnoloog Dave Blank, professor aan de Technische Universiteit Twente, neemt zijn rol als advocaat van de nanotechnologie heel serieus. Hij strijkt zijn toga nog eens glad en begint zijn betoog: “Denkt u even terug aan ons bestaan van twintig jaar geleden. Toen hadden we nog zweetvoeten, de auto’s nog ruitenwissers en droegen we onze mobiele telefoon in onze jaszak, in plaats van gewoon in ons oor. Allemaal prachtige manieren waarop die kleine wetenschap, de nanotechnologie, ons leven heeft veranderd. Zelfs ons eten bederft niet meer dankzij de nanodeeltjes. Proeft u zelf maar: op tafel staat een beker melk met nanodeeltjes voor u klaar.?

De nano-rechtzaak vindt plaats in een klein zaaltje in Science Centre Nemo. Enkele tientallen bezoekers nippen in een café-achtige setting aan hun bekertje nanodrank. De – soms ook voor de acteurs wat onwennige - verwijzigen naar het leven in 2030 geven dit debat een luchtig tintje. Er wordt dan ook vaak gelachen: “Toen maakten we ons nog zorgen om die Wilders, maar ja, dat was voordat Limburg zich afspritste en zelfstandig werd!? Maar er wordt ook aandachtig geluisterd naar de betogen van advocaat en openbaar aanklager. Als jury wordt namelijk van het publiek verwacht een oordeel te vellen over nanotechnologie.

“U gaat hier toch te kort door de bocht, waarde collega,? werpt Paul Borm, professor aan de hogeschool Zuyd en deskundige op het gebied van nanodeeltjes en toxiciteit, tegen. “Enige argwaan is hier wel op zijn plaats. De wetenschap had in 2010 beter na moeten denken over de risico’s die nanodeeltjes met zich meebrengen. Wie herinnert zich niet de discussie over fijnstof? Om dat uit de lucht te filteren bedekten we alle geluidswallen met een nanotechnologische verf die de deeltjes onschadelijk maakte. Tot bleek dat de verf via het regenwater ons drinkwater bevuilde. Tonnen aan schadeclaims en opruimwerkzaamheden!? Onder leiding van presentatrice Isolde Hallesleben worden de beide deskundigen nader ondervraagd door het publiek. Want wie bepaalt dan of een deeltje ‘veilig’ is? Ook via internet wordt de lezing enthousiast gevolgd en regent het vragen. Moet het ‘nano’ op een product staan als er nanodeeltjes inzitten?

Tijdens de tweede debatsessie staan nanomedicijnen ter discussie. “Darmkanker is verleden tijd,? schetst advocaat Blank de toekomst. “We slikken nu jaarlijks een intelligente pil die onze darmen test op voorstadia van deze vreselijke ziekte. Vroeg ontdekt is dit prima te behandelen. Het levende bewijs staat hier: ik ben nu 77 en zie er geen dag ouder uit dan 55.?
Aanklager Borm verwijt zijn opponent dat deze zand in de ogen strooit van de jury door ‘mooie praat en mooie filmpjes’. “Ik hoef slechts te verwijzen naar het Lipomag© schandaal het afgelopen jaar. Die nanodeeltjes brachten het kankermedicijn precies naar de juiste plaats in het lichaam, zonder bijwerkingen! Prachtig. Maar waar blijven deze lege nano-containers na gebruik? We kampen nu met een onverklaarbaar aantal hersenaandoeningen onder de gebruikers van dit middel. Mijn vermoeden is dat de deeltjes in de hersenen terecht zijn gekomen.? Advocaat Blank verdedigt zich: “Zelfs als dit effect door de nanocontainers is veroorzaakt, hebben deze patiënten toch jaren van hun leven gewonnen door dit middel. Soms is het aan de arts om de afweging te maken: nu genezen met bijwerkingen op latere leeftijd, of niet?? De heren zijn het ook niet eens over het nut van slimme implantaten. Blank presenteert een chip die het insulinegehalte regelt voor diabetici. Nooit meer bloedprikken, of uitrekenen wanneer je mag eten! De dokter kan aanpassingen in de dosis simpel via internet uitvoeren. Borm werpt tegen dat als terroristen toegang krijgen tot dat soort apparatuur, politieke tegenstanders met een druk op de knop uit te schakelen zijn.

Hierop ontstaat een hevige discussie tussen de twee partijen. Borm verwijt de Nederlandse staat dat die te weinig heeft geïnvesteerd in onderzoek naar de schadelijkheid van de deeltjes. Blank beargumenteert juist dat nu voor het eerst 15% van de subsidiegelden aan risicoanalyse besteedt moet worden. “Een onderzoeker de risico’s van zijn eigen deeltje laten bepalen, dat is niet realistisch,? onderbreekt Borm hem. “Natuurlijk denkt die dat het wel meevalt!?
Ook uit het publiek klinkt commentaar: “Een onderzoeker zijn eigen onderzoek laten beoordelen, dat is een slager zijn eigen vlees laten keuren!?
“ORDE IN DE ZAAL!? klinkt het vanaf het spreekgestoelte. Rechter en wetenschapsjournalist Carl Koppeschaar, berispt beide partijen. “U heeft uw tijd voor betogen gehad, het woord is nu aan de jury.?
Zowel in de zaal als op internet wordt er gestemd. Was het een goed idee om nanotechnologie op onze markt toe te laten, en in onze ziekenhuizen? De meerderheid denkt van wel. “Het is een veelbelovende technologie en we kunnen natuurlijk niet achter blijven bij andere landen,? vindt bezoekster en jurylid Betty Stam. “Wel denk ik dat je zoiets goed moet reguleren, wereldwijd. Toxicologie onderzoeken moeten onafhankelijk worden gedaan, en we moeten goed oppassen dat dit soort technieken niet in de verkeerde handen vallen.?
Het hof trekt zicht terug om het vonnis te bepalen. Dan blijkt dat de hevige discussie advocaat en openbaar aanklager niet heeft gedeerd. Kameraadschappelijk beantwoorden zij nog wat vragen uit het publiek.

Tijdens het oordeel van de rechtbank vliegen de cijfers en wetsnummers door de zaal, maar het uiteindelijke oordeel van de rechter is ook voor gewone mensen duidelijk. “In 2010 had er nog veel meer gepraat moeten worden over nanotechnologie. Daarom roept het hof iedereen op om aan zo veel mogelijk Nanopodium projecten mee te doen.?

Verslag van de afsluitende bijeenkomst “Nanodiscussie Online” op 13 juni 2010 door Bo Blanckenburg.

Reacties

Commenting is not available in this weblog entry.