Verslag van de finale Impro Tour de Nano op 26 oktober 2010 met een quote van de presentatrice:

‘Je weet nooit zeker of de overheid niet daadwerkelijk microchips inbrengt tijdens het baarmoederhalskankervaccinatieprogramma.’

‘Je moet nodig naar de nanoafkickkliniek’ zeg de hulpverleenster op het podium tegen patiënt Ari, terwijl ze in zijn kastjes kijkt. Die staan vol met doosjes pillen: tegen een hoog cholesterol, tegen het hoesten, tegen een te rauw stem. Ari gebruikt zelfs nanopillen om van zijn hongergevoel af te komen en om de verveling te lijf te gaan. ‘Je kwijnt hier weg, je komt het huis niet meer huis uit,’ vervolgt ze. ‘Maar niemand wil me meer,’ huilt Ari. ‘Hier heb ik toch alles wat ik nodig heb?’ Nanotechnologie kan mensen vervreemden van de maatschappij, zo is de boodschap.

De scène, die zich afspeelt in de toekomst, is onderdeel van de finale van Tour de Nano, een theatersportwedstrijd over nanotechnologie. Theatersport is een improvisatievorm die sinds de jaren ‘90 populair is en die het midden houdt tussen improvisatietoneel en programma’s als ‘Popstars’ en ‘So You Think You Can Dance’. Na een act van de spelers geeft een jury bestaande uit theatersportexperts en nanotechnologiekenners persoonlijke punten voor respectievelijk de techniek en de inhoud. Na een aantal rondes valt de theatersporter met de minste punten af, net zo lang tot er een winnaar overblijft. Na een aantal voorrondes staat vandaag de finale op het programma, die gaat tussen drie spelers van het Pro-Deo-gezelschap uit Enschede en drie deelnemers van Ulteam uit Groningen.

Het ruim twee uur durende programma bestaat uit negen toneelstukjes over potentiële rol die nanotechnologie gaat spelen in ons toekomstige leven: nanotech op de werkvloer, in de geneeskunde of als oplossing voor wereldproblematiek. Het publiek mag een activiteit en plaats noemen, waarna de spelers zoveel mogelijk nanotechnologie in de act moeten zien te fietsen en het liefst ook nog op zo’n manier dat de dilemma’s die nanotechnologie teweeg kunnen gaan brengen naar voren worden gebracht. 

Startrek
Helaas blijkt dat vaak te hoog gegrepen. De stukjes zijn zo kort, dat er van diepgang weinig sprake is. Bovendien lijken de spelers te weinig van nanotechnologie af te weten. De gespeelde toekomstscenario’s bevatten vooral Star Trek-achtige verwachtingen. In de eerste scène van de avond, over nanotechnologie in het dagelijkse leven, komt een van spelers zelfs via een ‘beam me up, Scotty’-manier de badkamer binnen. De daadwerkelijke impact van nanotechnologie in het geheel blijft onduidelijk en dat blijft zo de rest van avond.

Bijvoorbeeld bij de scène over nanotechnologie op de werkvloer. Een kapitein wil het drugsgebruik van zijn personeel monitoren, en plaatst daarvoor overal minicamera’s. De soap die de spelers er van maken is onderhoudend, maar voor miniatuurcamera’s is geen nanotechnologie nodig. Bovendien is het dilemma er één uit de oude doos: hoe ver mag een werkgever gaan om zijn werknemers te controleren. Nieuwe inzichten wordt het publiek nauwelijks gegund. 

Bovendien valt op dat er vooral op de angst voor nanotechnologie wordt ingespeeld. Door de theatersporters, maar ook door de presentatrice die de avond aan elkaar praat. Zo gaat er een scène over hoe nanotechnologie je eigen denkvermogen uitschakelt, terwijl in een andere nanotechnologie alleen maar problemen veroorzaakt die dure oplossingen vergen. Als het gaat over de mogelijkheid van nanotechnologie om het wereldvoedselprobleem te verminderen, verzandt het stuk binnen de kortste keren in een milieuverontreinigingsverhaal met accumulerende nanozilverdeeltjes in de hoofdrol. Een reëel probleem, maar niet het enige wat nanotechnologie te bieden heeft.

Complot
De negatieve inslag van de avond wordt versterkt door het korte betoog dat Sijas Akkerman, projectleider bij Stichting Natuur en Milieu, houdt vlak na de pauze halverwege. Volgens hem moeten we oppassen dat nanotechnologie niet het nieuwe asbest wordt, een angstbeeld dat hij sterkt met de recente verhalen over de kankerverwekkende eigenschappen van nanobuisjes. Hij pleit ervoor nanotechnologie pas in te voeren als er de zekerheid is dat het geen enkel risico met zich meebrengt. Stichting Natuur en milieu lijkt zich hiermee aan te sluiten bij Greenpeace en Milieudefensie, die eenzelfde tactiek bezigen als het gaat om genetische modificatie. Omdat een volledig nulrisico nooit te geven is, zal Stichting Natuur en Milieu een fiat voor nanotechnologie de komende tijd waarschijnlijk niet geven.

Het publiek, dat - zo blijkt uit een telling aan het begin van de avond - voor de helft bestaat uit leken op het gebied van nanotechnologie, krijgt zo geen evenwichtig verhaal te horen. Net als elke techniek, brengt nanotechnologie risico’s met zich mee. Het is belangrijk die naar voren te brengen. De kansen, die de techniek ook kenmerken, komen op deze avond echter in zijn geheel niet aan bod. Dieptepunt is de presentatrice die er op een gegeven moment zelfs een complottheorie ingooit door te beweren dat ‘je nooit zeker kunt weten of de overheid niet daadwerkelijk microchips inbrengt tijdens het baarmoederhalskankervaccinatieprogramma.’ 

Gelukkig is ondanks het gebrek aan diepgang, het spel van de improvisatiespelers wel onderhoudend. Veel scènes zijn grappig en sterk gespeeld. Vooral als de avond vordert, worden de punten van de zeer kritische technische jury hoger. De spelers weten goed op elkaar te reageren en krijgen het publiek vaak mee in hun chaotische taferelen.
De meest geslaagde act is de één na laatste. Na een sekspartij test een vrouw, die in de dertig is en snel een kind wil, stiekem de spermakwaliteit van haar partner. Tot ontsteltenis van haar, blijkt die onvruchtbaar te zijn, waarna ze besluit de relatie te beëindigen. Het stukje heeft alles in zich wat je van nanotechnologietheater verwacht: de thuisspermatest is al in ontwikkeling, zal binnenkort op de markt komen en brengt dan exact de dilemma’s met zich mee die de acteurs uitbeelden. Het publiek wordt aangezet tot nadenken. Het is jammer voor de avond dat dit niveau niet de hele show behaald wordt.

Verslag van het bezoek aan de finale van Impro Tour de Nano van het project van het project Nano Theatersport op 26 oktober 2010 door Hidde Boersma.

Reacties

Commenting is not available in this weblog entry.